İnsan, yaradılışı gereği fazla disiplin altına girmekten hoşlanmaz ve daima üst durumunda olan kişi ya da gruplara itaat etmekten sıkılır.

Oysa hayat, bütünüyle bir itaat sürecidir. Mevsimlere, gece ve gündüze ve her türlü doğa olayına itaat ederek yaşam sürdürülebilmektedir.

İtaat yaklaşımı, insanın doğru hareketler yapmasını ve amaçlara ulaşmasını kolaylaştırır.

İtaatin kazançları ve ödülleri vardır.

Bir ast, kendi görüşleri yerine, üstünün bilgilerine saygı gösterip onun emirlerine uyduğunda, daha doğru sonuçlara doğru yol aldığını görecektir. Bir öğrenci, “ders çalış” emrine itaat etmeyip, kısa vâdeli bir kazanç için ustaca kopya çekerek diploma sahibi olduğunda, kof bir kafayla hayata atılacak ve uzun vâdeli kazançlara ulaşmasını kendi kendine baltalayacaktır. Sonra da sürekli olarak suçlu arayacaktır.

İtaat disiplini gerektirir, disiplin kurallar bütünüdür, kurallar sistemlerin birer parçasıdır, sistem formüllerden oluşur, formül ise çözüm demektir.

İtaat düzeyi düştükçe, çözüm olasılığı zayıflar.

İtaatin karşısında elbette bir “otorite” olacaktır. Otorite bir “güç”tür. Konusunda en üstün olarak kabul edilen insan veya mevkidir. Elbette bir yaptırımı olmalıdır. Güç kolay elde edilmez. Gücün alt yapısında yıllar olabilir, bilgi ve deneyimler vardır. Gücün temelini fikir sistemi ve prensipler oluşturur. Kısacası bir birikim işidir. O halde otorite karşısında yapılacak en akıllıca iş; uyum göstermek olacaktır.

İtaat, otoriteye boyun eğme olarak algılanmamalı, otoritenin isteklerine duyarlı olma şeklinde geliştirilmelidir. İtaati “bir emre uyma” şeklinde tanımladığımızda, önemi daha da artmaktadır. Çünkü emirlerin nedenleri vardır. O nedenler ki sayısız aşamadan geçmiş ve emir kıvamına gelmişlerdir. O kıvamı sulandırmak, bulandırmak sadece zarar getirir. Direktiflere itaat edilmeyen hiçbir savaş kazanılamaz.

Acaba insanların verilen direktiflere, yapmaları gereken şeylere karşı olumlu tutum göstermelerine; kısacası itaat etmelerine yardımcı olacak yollar neler olabilir?

* Amaç birliği içinde olduklarını hissettiklerinde, insanların uyum göstermeleri ve söylenenleri yapmaları kolaylaşır. Hatta bundan gurur duyabilirler. Amaç güzel, kabul edilebilir ve sonuçta yararları dokunabilecek bir şeyse herkes seve seve katılır.

* Bir başka yol, insanların ikna olunmalarıdır. Ancak bu, açıkça iknayı gerektirmez, uyum göstermeleri

gereken şeylerin daha önce birilerine yarar getirdiğini keşfetmeleri yeterli olabilir.

* Bilgiye karşı çoğu insanın boynu kıldan incedir. Bilgi gerçekten “güç”tür. Bir konuda bilgisine güvenilen

insana saygı duyulur, böylelikle rahatça itaat sağlanabilir.

* Deneyim karşısında da insanlar pek fazla direnemezler. Deneyimin öne çıktığı durumlarda, insanın

ortaya koyabileceği bir tavır olamaz, çünkü orada deneyim konuşmaktadır.

*İnsanlar nedenini bildikleri şeylere karşı daha uyum gösterme eğilimindedirler. Çünkü nedenini

anlamadan itaat ettiği şeyler insanı rahatsız eder.

*İtaati sağlayabilecek bir husus daha var ki, o da ceza gücüdür. Ceza, insana her zaman sevimsiz

gelmiş, insan denetlendiği sürece itaat eğilimi göstermiştir. Emniyet kemeri takmaya itaatsizlik edenler,

trafik cezası konulduğundan beri arabaya biner binmez kemerlerini bağlıyorlar.

Sonuçta, sosyal, hukuki, dini kurallara itaat etmek insana daha rahat ve mutlu bir yaşam sunacaktır.

GÜLBİN GÖRAL

Bu Yazıyı Ekle