Yeni İş Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca feshin geçerli sebebe dayandırılması gerekmektedir. Söz konusu madde..

Belirsiz süreli hizmet sözleşmesinin feshinde İş Kanunu’nun süreli feshi düzenleyen 17. maddesi hükmü uyarınca işlem yapılacaktır. 4857 Sayılı İş Kanunu’nda 1475sayılı eski İş Kanunun’daki ihbar süreleri aynen korunmuştur. İş Sözleşmesinin Süreli Feshinde Uyulması Gereken Süreler..

Buna göre;

ÇALIŞMA SÜRESİ İHBAR ÖNELİ
6 aya kadar
2 Hafta

6 ay - 1.5 yıl
4 Hafta

1.5 yıl - 3 yıl
6 Hafta

3 yıldan fazla
8 Hafta


Süresi belirli olmayan sürekli hizmet akitlerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekmekte ve “hizmet akdi, işi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra, işi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra, işi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra, işi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra feshedilmiş sayılmaktadır.

Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabileceği gibi bildirim şartına uymayan taraf bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle hizmet akdini feshedebilir.

Bunun yanında 4857 Sayılı İş Kanunu ile İş Güvencesi Hükümleri mevzuata dahil edilmiştir. Buna göre “Otuz veya daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan ve işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili niteliğinde olmayan bir işçinin belirsiz süreli hizmet akdini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.”

Bu hüküm doğrultusunda 30 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 aylık kıdemi olan ve işveren vekili olmayan işçiler iş güvencesi hükümleri kapsamında bulunmaktadır. Bu kapsama giren işçiler için fesih usulü daha zorlaştırılmıştır.

İş Sözleşmesinin İşveren Tarafından Feshinde Hangi Durumlar Geçerli Sebep Sayılacaktır?

Yeni İş Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca feshin geçerli sebebe dayandırılması gerekmektedir. Söz konusu madde, “Otuz veya daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan ve işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili niteliğinde olmayan bir işçinin belirsiz süreli hizmet akdini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.” ifadesi ile başlamakta bu ifadeyi müteakip akdin feshi içi geçerli sebep oluşturmayacak durumlara yer verilmektedir.

Bu itibarla, madde metni uyarınca aşağıda yer verilen hususlar, fesih için geçerli bir sebep oluşturmayacaktır:

a) Sendika üyeliği veya çalışma saatleri dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendikal faaliyetlere katılmak,
b) İşyeri sendika temsilciliği veya işçi temsilciliği yapmış olmak, yapmak veya temsilciliğe aday olmak,
c) Mevzuattan veya sözleşmeden doğan haklarını takip için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak veya bu hususta başlatılmış sürece katılmak,
c) Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, din, siyasi görüş, etnik veya sosyal köken,
d) 70’inci madde uyarınca kadın işçilerin, çalıştırılmalarının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek,
e) Hastalık veya kaza nedeniyle 17’inci maddesinin (I) numaralı bendinin (b) fıkrasında öngörülen bekleme süresinde işe geçici olarak devam etmemek,

Kanunda fesih için geçerli sebep sayılacak haller sayılmamış olmakla birlikte ana başlık halinde, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerin geçerli sebep teşkil edeceği ifade edilmiştir.

İşçinin davranışlarından kaynaklanan hallere örnek olarak arkadaşlarını işverene karşı kışkırtmak; işini uyarılara rağmen eksik, kötü veya yetersiz olarak yerine getirmek; işyerinde iş akışını ve iş ortamını olumsuz etkileyecek bir biçimde diğer kişilerle ilişkilere girmek; işin akışını durduracak şekilde uzun telefon görüşmeleri yapmak, sık sık işe geç gelmek ve işini aksatarak işyerinde dolaşmak gibi haller verilebilir.

İşçinin yetersizliğinden kaynaklanan sebepler işçinin performansı ile ilgili hususlardır.

İşyerinden kaynaklanan geçerli nedenler; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri ve işin gereklerinden doğan nedenlerdir. İşyerinden kaynaklanan geçerli sebepler işyerinin dışından veya içinden kaynaklanan sebepler olarak iki yönde değerlendirilebilir. İşyerinin dışından kaynaklanan sebepler; sürüm ve satış olanaklarının azalması, talep ve sipariş azalması, enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, hammadde sıkıntısı gibi sebeplerle işyerinde işin sürdürülmesinin olanaksız hale gelmesidir. İşyeri içi sebepler ise; yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerlerinin bazı bölümlerinin iptal edilmesi, bazı iş türlerinin kaldırılması, gibi sebepler olabilir.

Yukarıda yer verilen hususlara aykırı davranılarak hizmet sözleşmesinin feshedilmesi halinde fesih bildirimi geçersiz sayılacaktır ve geçerli bir nedene dayanmayan feshin hukuki sonuçlarını doğuracaktır.

Kaynak: Yeditepe Hukuk Bürosu

Bu Yazıyı Ekle