Sekreterlerin anlama, kavrama ve konsantre olma güçlerini azaltan ve iş verimlerini düşüren yorgunluğun, işyerinde çalışma şartlarından kaynaklanan bir çok nedeni olabilir. Yorgunluk, belli bir işi yapan kişinin, fizyolojik nedenlerle, söz konusu işi daha fazla devam ettiremeyeceği bir psiko-somatik tükenme noktasına gelmesidir. Yorgunluk bazen ölçülebilir ve görünür düzeyde olur. Yorgun insanın, motivasyonu ve verimi düşer. Yorgunluk belirtilerinin ortaya çıkması için, insanın çok ağır fiziksel işler yapması gerekmeyebilir. Bu nedenle ergonomik yaklaşımlarda fizyolojik ve psikolojik yorgunluk durumlarından bahsedilir. Yorgunluk, farklı kategoriler halinde ele alınabilir. Bunlar; "psikolojik yorgunluk", "sosyolojik yorgunluk" ve "somatik yorgunluk"tur. Psikolojik boyutta yorgunluk, ölçülebilir bir davranış olarak ele alınabilir. Sosyolojik açıdan yorgunluk, ortamı nesnelleştirecek şartlara bağlı olarak ortaya çıkan bir yorgunluktur. Örgütün kültürel iklimine bağlı olarak ortaya çıkar. Somatik açıdan yorgunluk ise, organizmayı bir bütün olarak ilgilendiren ve dolayısıyla düzenleme ve eşgüdümleme işlevlerini inceleyen genel bir yaklaşımdır. İdeal yeteneklere sahip insanlar tarafından işletileceği varsayımı üzerine dizayn edilen ve teknolojik aygıtlarla donatılan organizasyonlar, fiziksel ve psikolojik yorgunluklara neden olabilir. Örgütsel dizayn, insanın duygusal ve zihinsel sınırlarına uyumlu ve birey ile, çalışma koşullarının etkileşimine olanak veren bir nitelikte olmalıdır. Sekreter bürolarının tasarımının, özellikle onların ne tümüyle duygusal, ne de tümüyle rasyonel bir varlık olduğu gerçeği, göz arsı edilmeden yapılmalıdır. Sekreterlerin anlama, kavrama ve konsantre olma güçlerini azaltan ve iş verimlerini düşüren yorgunluğun, işyerinde çalışma şartlarından kaynaklanan bir çok nedeni olabilir. İş yerinde yorgunluk nedenleri; 1. İşin monoton oluşu ve işte inisiyatif kullanma olanağının olmaması 2. İşin süreçlerine bireyin kendisini katma olanağının olmaması ve işin otomatik veya yarı otomatik olması 3. İşte güdü ve dürtü eksikliği. Bu, hem düşünsel açıdan, hem de duygusal açıdan işin çalışana ilginç gelmemesi sonucunda ortaya çıkar. Yorgunluk, aşırı ve çok uzatılmış bir işin neden olduğu, hareket güçlüğü ile birlikte ortaya çıkan bir acı duygusudur. Hoşnutsuzlukla birlikte ortaya çıkan ve işlevsel gücün azalmasına neden olan fizyolojik, zihinsel ve psikolojik bir rahatsızlık durumu olan yorgunluk, ruh ve beden bütünselliği (somatik) çerçevesinde üç başlık altında ele alınabilir. Bunlar; fiziksel yorgunluk, psikolojik yorgunluk ve zihinsel yorgunluktur. FİZİKSEL YORGUNLUK: Fiziksel yorgunluk, doku ve organların uyarıcılığını yitirmesi hatta, protoplasmik bir yöne dönüşmesidir. Ayrıca, kaslara bağlı olarak ortaya çıkan bir yorgunluk kendini, kramplar ve ağrılı sertleşmelerle gösterir. Bu tür sinir dışı bir yorgunluk, sinir merkezlerini etkileyerek, sinirsel bir yorgunluğa sebebiyet verir ki, bunun da en açık belirtisi uykusuzluktur. Fiziksel yorgunluğa karşı, dinlenme yoluyla yeniden güç kazanılır. Yorgunluk hali, az çok gizli şekilde gelişerek motivasyonun azalmasına neden olur. Fizyolojik yorgunluk, kaslarda enerji metabolizmasının yavaşlaması ve yorgunluk kalıntılarının kas hücresi içinde birikmesi şeklinde oluşur. Çalışan kaslara kan gelmesini engelleyecek bir biçimde turnike kullanıldığında, çalışma devam ederken, önce bu bölgede bir şişme, sertleşme ve ağrı ortaya çıkar. Kas etkinliği de giderek kaybolur. Böylece kas hücresinde oksijen açığı meydana gelir ve hücre içi biyokimyasal enerji oluşumu aksar.Hücre içinde, bütün anerobik enerji kaynakları kullanıldıktan sonra, artık kas hücresi işlemez hale gelir. Fiziksel bakımdan yorgun olanlarda basit enfeksiyonlara karşı daha dirençsiz olma, yüksek tansiyon, kalp atışında ve nabızlarda artış, mide rahatsızlıkları, deride döküntü ve bitkinlik gibi rahatsızlıklar ortaya çıkar. PSİKOLOJİK YORGUNLUK: Psikolojik yorgunluk genellikle modern üretim tekniğinin ortaya çıkardığı bir yorgunluk biçimidir. Yaratıcı yeteneklerini işin süreçlerine katmayı arzu eden biri için monoton bir iş, son derece yorucu olabilir. Monoton iş, sekreterlerde psikolojik yorgunluğa neden olur. Bugün profesyonel bir sekreterin işleri, iş zenginleştirmesine ve genişletmesine gerek duymayacak kadar çeşitlidir. Psikolojik yorgunluk bir bakıma, bir algı problemidir ve insanın moraliyle doğrudan bir ilişkisi vardır. İşin, bireyin fizyolojik açıdan ihtiyaçlarını karşılamaya yetmesi, ancak psikolojik ihtiyaçlarını karşılamaması durumunda, bıkkınlık ile başlayan bir yorgunluk söz konusu olur. Bezginlik şeklinde ifade edebileceğimiz bu tür bir yorgunluk, sekreterlerin genel ruhsal durumlarına göre farklı özellikler gösterir. Psikolojik yorgunluk içinde olanlar, küçük problemler karşısında öfkelenmeye daha çok eğimlidirler. Sekreterlerin öfkelerini göstermelerinin en yaygın biçimi telefon görüşmelerindeki ses tonları, seslerinde coşku eksikliği ve en aşırısı da, telefonu öfkeyle kapatmaktır. Genelde, psikolojik yorgunluk, fizyolojik yorgunluk gibi, kolayca fark edilmez. Aşırı duyarlılık, içe dönük davranışlar, hatalara karşı aşırı uyarılma ve reaksiyon, erken acıkma, iş çevresinde şikayetlerin artması, aşırı stres düzeyi, genel bir mutsuzluk hali gibi durumlar, psikolojik yorgunluğun belirtileri arasındadır. Psikolojik yorgunluk, işe karşı bireyin duyduğu isteksizliğin bir sonucu olarak, fiziksel etkenlerden bağımsız bir biçimde ortaya çıkar. ZİHİNSEL YORGUNLUK: Zihinsel yorgunluk türlerini tespit etmek, diğer yorgunluk türlerini tespit etmekten daha zordur. Değişik iş grupları üzerinde yapılan tıbbi-psikolojik araştırmalar, zihinsel yorgunluğun, insanı işini zor yapabilir bir duruma getirdiği ve psikolojik durumunda, kalıcı değişiklikler yaptığını ortaya koymuştur. Söz konusu huy ve mizaç değişikliği, saldırganlık, uyku ve beslenme düzeninin bozukluğu, sese ve ışığa karşı aşırı duyarlılık ve unutkanlığın artması, dikkat dağınıklığı şeklinde ortaya çıkar. Sekreterlik mesleğinin, emek işinden bilgi işine doğru bir seyir izlemesi, zihinsel yorgunluk problemini artırmaktadır. Bilgi işi, aşırı dikkat gerektiren ve bireyin işin süreçlerine kendisini fazla katmasına izin vermeyen bir iş olması nedeniyle, profesyonel sekreterlerde en çok gözlenen yorgunluk biçi, zihinsel yorgunluktur.

Bu Yazıyı Ekle